Llond Drol o Gelwyddau

Nid ar chwarae bach mae cyhuddo Llywodraeth Cymru o gelwydda, gwyrdroi’r gwirionedd a cham-ddefnyddio data.

Ond nid oes disgrifiad arall am y fath propaganda cywilyddus mae Llywodraeth Cymru yn brysur dosbarthu i gymunedau ledled de Cymru ynghylch eu cynlluniau i adeiladu traffordd newydd i’r de o Gasnewydd.

Beth ddigwyddodd i safonau, i degwch, i’r gwirionedd? Wedi’u taflu i’r neilltu mewn pwl o angerdd i sicrhau bod y neges ‘gywir’ yn cael ei throsglwyddo i’r cyhoedd, doed a ddêl.

Efallai bod Llywodraeth Cymru yn dechrau poeni nad yw’r cyhoedd yn credu bod y fath wariant – ar raddfa heb ei thebyg yn yr oes ddatganoledig – wedi’i gyfiawnhau. Wedi’r cwbl, bydde benthyg £500 miliwn o bunnoedd yn golygu toriadau enbyd mewn meyseydd datganoledig eraill am ddegawdau i ddod, wrth i drethdalwyr Cymru talu yn ôl i’r Trysorlys am ei haelioni.

Digon posib bod Llywodraeth Cymru yn dechrau rhyw banig ar drothwy blwyddyn etholiadol all fod yn anodd i’r Blaid Lafur. Mae’n gwybod fod cefnogaeth i’r cynllun yn isel. Oes yna rai yn y Blaid sy’n poeni’n arw am effaith posib y prosiect amhoblogaidd yma ar rai o’r seddi sydd yn y fantol yn y de? Sut arall esbonio arddangosfeydd yn Abertawe a Chaerfyrddin pell, ill ddau nid nepell o seddi fel Gŵyr, Llanelli a Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, tra bo Port Talbot, Pen-y-Bont a Chastell Nedd (seddi saffach o lawer ac yn nes at y draffordd arfaethedig) i gyd hebddynt?

Ond pa sail sydd i’r honiadau difrifol am gelwydda a cham-ddefnyddio data?

Dwi ddim yn mynd i roi manylion am bob un o’r celwyddau. Ond dyma rai enghreifftiau.

M4 celwyddau

  1. Yn ôl Llywodraeth Cymru, mae 100,000 o gerbydau yn defnyddio’r draffordd bob dydd. Ond, wedi’i gladdu ym mherfeddion dogfen fanylach (t.16), dysgwn mai cyfartaledd y nifer cerbydau ar 5 cymal o’r M4 yw 100,000. 5 cymal? Beth ddigwyddodd i’r chweched cymal? Yr un a grybwyllir mewn graff ar dudalen 5 o’r un ddogfen, sy’n dangos bod 78,000 o gerbydau sy’n defnyddio’r cymal hwnnw. Pe bydde hwnnw wedi ychwanegu at y fformiwla, bydde’r nifer cyfartal ymhell islaw 100,000 – efallai mor isel â 90,000. Ond dydy hynny ddim yn edrych ‘cystal’ â 100,000, nag yw?
  2. Yn ôl Llywodraeth Cymru, bu’r heol 95% yn llawn yn 2014. Iesgob mawr, syndod fe fu unrhywun yn medru symud yn unman! Ond eto ar dudalen 16 o’r ddogfen fanlyach, dysgwn mai ar foreon gwaith yn unig, ar un cymal o’r draffordd yn unig, mewn un cyfeiriad yn unig y cyrhaeddir y ffigwr 95%. Felly ym mhob un man arall ac amser arall mae’r draffordd yn sylweddol llai prysur na 95%. Ond dyw hynny ddim yn ddigon dramatig i Lywodraeth Cymru, sydd am gyfleu’r syniad fod y draffordd yn gwegian dan straen aruthrol.
  3. Yn ôl Llywodraeth Cymru mae oedi ar y draffordd yn costi £78 miliwn pob blwyddyn i’r trueniaid sy’n teithio arni. Och a gwae! Rhaid oes gwneud rhywbeth. Hyd nes y sylweddolir, ar dudalen 17 o’r ddogfen fanlyach, bod y costau yma yn amcangyfrifon am yr hyn all ddigwydd, petai modelau hynod ffaeledig Llywodraeth Cymru a’r DfT yn profi’n gywir, erbyn 2037. Ie, dyna chi, proffwydo 22 mlynedd i’r dyfodol a smalio dyna ydy costau i bobl heddiw.
  4. Yn ôl Llywodraeth Cymru cost y cynllun fydd £1 biliwn. Paid poeni bod y Prif Weinidog wedi mynnu fe fydd y gost “llawer, llawer yn llai” na’r cyfanswm hwnnw. Achos dyma yw’r gwirionedd. Yn 2013 amcangyfrifwyd mai £998 miliwn (t.94) fydde’r gost. Ond bod y gost honno yn eithrio TAW. Braf o fyd lle y gellid bawb anwybyddu y dreth 20% ychwanegol honno! Mae hefyd yn anwybyddu’r costau cynnal a chadw o £613 miliwn, ac eithrio TAW. Yn ddiau fe fydd yr heol hon yn gofalu amdano’i hun! Yn ôl fy nghyfrifianell innau, mae cyfanswm y prosiect felly yn agos iawn at £2 biliwn. Sef dwbl y gost a honnir gan Lywodraeth Cymru.
  5. Os bydd cost y prosiect yn ddwbl yr amcangyfrifau, mae’n anorfod y bydd y buddion economaidd wedi’u haneru. Felly pan mae Llywodraeth Cymru yn honni bod £2 o fuddion i bob £1 o fuddsoddiad, yr hyn mae’n ei olygu yw bod dim budd o fath yn y byd o’r prosiect. Buddsoddwch bunt a chewch chi un yn ôl. Mae’r prosiect yma yn fuddsoddiad tipyn yn unig yn well na stwffio £1 biliwn o dan eich matras.
  6. Yn ôl Llywodraeth Cymru fe fydd mwy na 6,500 o swyddi yn cael eu creu gan y prosiect. A digon gwir, ar dudalen 17 o’r ddogfen fanylach, ceir y ffynhonell gadarn hon: EALI, Tabl 9.2, M4 CaN WelTAG Stage 1 & 2 Report (Gorffennaf 2014). Pwy fyse’n amau hynny? Wel, minnau am un. Ac i mawr rhyddhad i chi, ddarllenwyr, dwi wedi tyrchu yn y ddogfen honno. A nid yn Nhabl 9.2 y down ni o hyd i’r ffigwr yma, ond yn Nhabl 6.22 (t.150). A choeliwch chi ddim, ond senario ‘uchel’ o swyddi newydd ydy 6,750. Senario canolig ydy 2,800 (senario isel, gyda llaw, yw 750 o swyddi newydd).

Tro ar ôl tro ar ôl tro, llond drol o gelwyddau gan Lywodraeth Cymru. Wedi’u dewis yn fwriadol, yn unswydd i’n perswadio ni, y cyhoedd, mai prosiect teilwng ydy hwn.

Dwi wedi anfon ymholiad Rhyddid Gwybodaeth i ddarganfod:

  • Y sawl a gymeradwyodd y dewis o ffigyrau yma
  • Y sawl a gymeradwyodd y ddogfen derfynol
  • A oedd â’r Gweinidog fewnbwn i’r ffigyrau
  • Pob gohebiaeth parthed y ffigyrau yma

Dwi’n siwr fe fydd y canlyniadau o ddiddordeb i ni i gyd. Wedi’r cyfan, mae Côd y Gwasanaeth Sifil yn gosod disgwyliadau, gan gynnwys:

  • Gonestrwydd: bod yn onest ac yn agored (mae’n rhaid i chi beidio â chamarwain)
  • Gwrthrychedd: seilio’ch cyngor a’ch penderfyniadau ar ddadansoddiadau trylwyr o’r dystiolaeth (mae’n rhaid i chi beidio ag anwybyddu ffeithiau ‘anghyfleus’)

Mi oeddwn i’n gobeithio y bydde Llywodraeth Cymru yn sylweddoli eu camgymeriadau, ac, o dan y Côd, “Cywiro unrhyw camweddau cyn gynted ag y bo modd”. Ond dwi’n amau ymateb Llywodraeth Cymru fydd i wadu unrhyw gamweddau, celwyddau, gwyrdroi’r gwirionedd a cham-ddefnyddio data.

Felly dwi’n gobeithio y bydd Asiantaeth Safonau Hysbysebiadau yn dod i gasgliad gwrthrychol am y mater yma.

Advertisements

3 responses to “Llond Drol o Gelwyddau

  1. Hysbysiad Cyfeirio: Llygredd yng Nghasnewydd | naturiaethwr

  2. Hysbysiad Cyfeirio: Dadleuon Gwag yr M4 | naturiaethwr

  3. Hysbysiad Cyfeirio: Y Gweinidog Teflon | naturiaethwr

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s