Category Archives: Cynllunio

Tri Diwrnod o Rybudd

Druan ar Lywodraeth Cymru. Mis yn unig cyn dyddiad dechrau’r Ymchwiliad Cyhoeddus mae holl sylfaen eu cynlluniau rheibus yn y fantol.

Achos – gyda thri diwrnod o rybudd yn unig – mae diawliaid Adran Trafnidiaeth Llywodraeth Prydain wedi newid y ffordd y dyle awdurdodau cyhoeddus ragweld twf traffig.

Ond wrth gwrs, fel rydym wedi dod i arfer ynghylch cynlluniau Llywodraeth Cymru a’r M4, nid dyna’r gwirionedd.

Oherwydd mi oedd Llywodraeth Cymru yn ymwybodol ers o leiaf blwyddyn bod Llywodraeth Prydain am newid y ffordd mae’n gwneud amcanestyniadau o’r math. Mae un ddogfen ymgynghori yn eglurhau:

The review is planned to be completed in 2016

Felly naill ai roedd Adran Trafnidiaeth Llywodraeth Cymru yn esgeulus wrth beidio bod yn ymwybodol bod yr adolygiad yn mynd yn ei flaen. Neu mi oedd yr adran yn gobeithio bwrw ymlaen â’u cynllun ta beth, wedyn derbyn cyngor cyfreithiol y bydde’u hachos yn annilys petaent yn bwrw ymlaen heb ddefnyddio’r fethodoleg newydd.

Pam bod y newid yn dyngedfennol bwysig?

Mae Cyfeillion y Ddaear Cymru – ynghyd â llawer o fudiadau ac arbenigwyr eraill – wedi beirniadu amcanestyniadau Llywodraeth Cymru, gan awgrymu eu bod yn gor-ddweud y twf traffic tebygol.

Os bydd y fethodoleg newydd yn lleihau’r twf rhagweledig, wnaiff hynny andwyo achos y llywodraeth yn dirfawr.

I gychwyn, mae modelau Llywodraeth Cymru yn dangos bod yr M4 yn ymdopi’n berffaith iawn fel ag y mae tu allan yr oriau brig, hyd 2037 o leiaf. Bydde lleihad yn y twf traffig yn atgyfnerthu’r canfyddiad hwn.

yr M4 yn ymdopi'n berffaith iawn fel ag y mae tu allan yr oriau brig

Bydde hefyd, wrth gwrs, yn lleihau’r ennillion tybiedig o ran llygredd aer, dŵr a sŵn. Dyna achos lleiaf yw’r traffig sy’n defnyddio’r M4 presennol, lleiaf yw’r llygredd a sŵn.

Yn bwysig iawn, mae dadansoddiad ennillion/colledion (Benefit-Cost Analysis) wedi’i seilio i raddau helaeth ar leihau amser teithio, yn enwedig gan deithwyr busnes:

Travel time savings typically account for a large proportion of the benefits of major transport infrastructure. For this reason they play an important role in policy making and investment decisions.

Gallem weld mewn asesiad Llywodraeth Cymru bod y buddion tybiedig i’r gymuned fusnes dros £1 biliwn, sef mwy na hanner buddion crynswth y cynllun.

Felly os bydd cerbydau ar yr heolydd yn llai niferus, bydd yr ‘ennillion’ amser yn llai. A mae Cyfeillion y Ddaear Cymru yn barod wedi amcangyfri bod yr asesiad ennillion/colledion yn ymylol. Mi all y newidiadau wthio’r cynllun i ochr negyddol y linell fantol.

Providing a realistic analysis of the cost also has profound implications for the Benefit:Cost Ratio. The Welsh Government claims this ratio to be 1.98 . However, substituting our costs of £1.84 billion for the Welsh Government’s costs of £0.98 billion gives us a ratio of 1.05.

Hardly a ringing endorsement of the project’s economic benefits.

Felly mae’r newid i’r fethodoleg yn mynd i achosi pen tost i Lywodraeth Cymru ymhell tu hwnt i’r angen i ail-redeg eu holl asesiadau a’r oedi i’r cynllun. Achos peidiwch â chredu am eiliad bod oedi o 5 mis yn mynd i beidio â chael effaith ar y gwaith adeiladu. Am un peth, mae’n rhaid i waith ecolegol sensitif gael ei wneud ar adegau penodol o’r flwyddyn. Mi all y newid hwn olygu oedi o flwyddyn.

Wrth gwrs, mi fydd Llywodraeth Cymru yn ywmybodol bod Adran Trafnidiaeth llywodraeth Prydain yn ymgymryd ag adolygiad o’r ffordd y mae’n amcangyfri gwerth amser teithio.

Mae’r adolygiad yma yn argymell lleihau’n sylweddol gwerth tybiedig arbedion amser gan y gymuned fusnes. Erbyn diwedd mis Mawrth, byddwn 5 mis yn nes at benderfyniad Llywodraeth Prydain i fwrw ymlaen â’u newidiadau ai peidio. All hwn achosi oedi pellach i gynlluniau Llywodraeth Cymru, yn yr un modd â’r adolygiad presennol?

 

Troednodyn

Bues yn dilyn – ac yn gwrthwynebu – y cynllun ffaeledig i godi trac rasio ym mlaenau’r cymoedd ers amser hir, ond digon yw dweud bod gwanc ac anghymwysder y datblygwyr eu hunain wedi cael effaith andwyol ar y prosiect.

Sôn ydw i fan hyn am ymddygiad staff Cyfoeth Naturiol Cymru adeg ymyrraeth Alun Davies – Gweinidog Amgylchedd ar y pryd – â’r prosiect.

Yn adroddiad Derek Jones i’r cyhuddiadau yn erbyn Alun Davies, adroddir:

Assurances have however been given by officers of NRW that they considered Mr Davies had indeed approached them in his capacity as an AM [rather than as a Minister].

Ond mewn ebost o 14 Mehefin 2013 gan Graham Hillier (oedd yn rheoli ymateb Cyfoeth Naturiol Cymru i’r prosiect ar y pryd), gwelwn:

I need to confirm the meeting with the Minister [to discuss the Circuit of Wales case] asap.

A wedyn, yn hwyrach yr un diwrnod:

I’m sure we’ll be asked to withdraw our objection

… sef yn union, wrth gwrs, yr hyn a ddigywddodd.

Mewn ebost o 17 Mehefin 2013, mae Graham Hillier yn cyfeirio at yr un cyfarfod gan ddweud:

… and I thought it was to be in Ty Cambria (email to Minister attached for ref.)

Y cwestiwn sydd gennyf yw: pwy mynodd – yn anwir – wrth Derek Jones mai Alun Davies AC yn hytrach nac Alun Davies Gweinidog wnaeth swyddogion cwrdd â?

Mae’n glir iawn o’r dystiolaeth fod pennaeth y prosiect ar ran Cyfoeth Naturiol Cymru yn credu ei fod yn delio â’r Gweinidog.

Llygredd yng Nghasnewydd

Mae Paul Flynn, Aelod Seneddol Gorllewin Casnewydd, wedi mynd i’r tonfeydd yn ddiweddar i gwyno ynghylch llygredd aer yng Nghasnewydd.

Ac mae Paul yn iawn i bryderu am lygredd aer yng Nghasnewydd – mae ymhlith y llefydd mwyaf afiaich ei awyr yng Nghymru. Ond os mae wir am weithredu ynghylch llygredd aer, nid yr M4 ddyle fod canolbwynt ei ymdrechion a’i rethreg. Achos o’r holl Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer yng Nghasnewydd:

  • Mae Heol Casgwent yng nghanol y ddinas a dim oll i’w wneud â thraffig ar y draffordd
  • Mae Heol Malpas (wedi’i dynodi yn 2005), ar bwys Stryd Prospect, tamaid i’r gogledd o ganol y ddinas a mae problemau llygredd aer yn ymwneud â thraffig ar yr A4051, nid y draffordd
  • Mae ardal arall ar Heol Malpas (wedi’i dynodi yn 2011) i’r gogledd o’r draffordd ar bwys Heol Graig Park. Does â’r un hon ddim i’w wneud â’r M4
  • Mae Heol Caerllion i’r de o’r draffordd a thraffig ar y B4596, Heol Caerllion ei hun, sy’n gyfrifol
  • Mae Stryd Fawr, Caerllion yng Nghaerllion ac ymhell o’r draffordd
  • Ardal Rheoli Llygredd Aer ar gyfer un tŷ ar bwys y draffordd ydy Royal Oak Hill
  • Dau dŷ, un ar bob ochr o’r M4, sydd i’w canfod yn ardal Glasllwch
  • Dau dŷ i’r gogledd o’r M4 ac un i’r de sy’n gyfrifol am ardal Shaftesbury, er mae’r A4051 yn rhwym o gyfrannu at lygredd aer yn yr ardal hon
  • Dau dŷ i’r de o’r M4 sy’n gyfanswm ardal St. Julian’s

Felly, o’r naw Ardal Rheoli Llygredd Aer yng Nghasnewydd, does â phump ddim oll i’w wneud â’r draffordd. A mae’r pedwar ardal arall yn gwarchod 8 tŷ o lygredd. Mae Paul am i ni wario £2 biliwn er mwyn sicrhau awyr iach i breswylwyr wyth tŷ.

Nawr dwi ddim am eiliad yn dweud nad ydy iechyd pob unigolyn yn bwysig. Ond pan fo’r £2 biliwn hynny o wariant mewn cystadleuaeth â’r Gwasanaeth Iechyd yn gyffredinol, mae gwariant ar sail ansawdd aer i wyth teulu yn edrych braidd yn anghymesur.

Sut allem ni daclo ansawdd aer gwael mewn dinasoedd? Mae’r ateb wedi bod yn hollol glir ers amser pys. Mae’r holl ardaloedd rheoli llygredd aer uchod wedi’u dynodi oherwydd NO2 sy’n dod allan o bibellau ceir, bysiau a loriau. Felly yr unig ffordd i leihau’r llygredd hwnnw yw i leihau’r defnydd o gerbydau wedi’u pweru gan betrol a dîsl.

A mae gwneud hynny trwy:

  • Buddsoddi llawer iawn mwy mewn hwyluso teithio ar gefn beic ac ar droed, gan gynnwys gosod lonydd i feiciau sy wedi’u hamddiffyn rhag llif y traffig (yn 2006 bu Llywodraeth Cymru yn gwario 76% o’i gyllideb teithio ar heolydd a llai na 0.1% ar deithio’n iachus)
  • Sicrhau parthau 20mya ym mhob rhan o’r ddinas
  • Newid systemau teithio’r ddinas i’w wneud yn haws i gyrraedd canol y ddinas mewn bws a thrên (yn yr achos yma, cefnogi Metro De Cymru sydd angen – er bod Mr Flynn yn credu y bydde’r cyfraniad yn ‘ymylol
  • Cyfyngu ar ryddid ceir i gyrraedd canol y ddinas

A bydde £2 biliwn yn mynd ymhell, pell i ddatrys rhai o’r problemau yma.

Oes, mae llygredd ar grwydr yng Nghasnewydd. Ond pa lygredd sydd gwaethaf?

Llygredd aer digon gwael i achosi dynodiad rheoli llygredd i breswylwyr 8 o dai y sir (poblogaeth 145,700).

Neu’r llygredd sy’n mynnu gwario £2 biliwn ar gyllun sy wedi seilio ar rith a chelwydd fydd yn gyrru trwy 5 SoDdGA ac un SAC, a bydd â’r effaith o hybu rhagor o ddefnydd o geir – fydd yn ei dro yn gwaethygu ansawdd aer?

Diolch i’r Alban

Heddiw, cyhoeddwyd map o’r holl ardaloedd newydd fydd ar gael i’r cwmniau ffracio weithredu ynddyn nhw.

14th round

Un peth sy’n drawiadol am y map yma o ran Cymru. Does na’r un drwydded newydd wedi’i chaniatau yma.

Pam hynny? Wedi’r cwbl, mae Llywodraeth y DU yn mynnu bod yn rhaid mynd “ar ras” am nwy siâl? A dydy trwyddedu olew a nwy ar y tir ddim – eto – wedi’u datganoli. Dyna sydd i ddod pan ddaw Bil Cymru yn Ddeddf.

Y rheswm yw’r Alban. Hebddi hi, fe fydden ni heddiw yn torchi llewys i frwydro yn erbyn y ffracwyr ar draws rhannau llawer mwy helaeth o Gymru nag ydym ar hyn o bryd.

Cafwyd cytundeb gan Lywodraeth y DU a Llywodraeth yr Alban, yn dilyn refferendwm annibynniaeth, ar feyseydd fydde’n cael eu datganoli (y Comisiwn Smith – Tachwedd 2014). Un o’r meyseydd oedd trwyddedu olew a nwy ar y tir:

The licensing of onshore oil and gas extraction underlying Scotland will be devolved to the Scottish Parliament. The licensing of offshore oil and gas extraction will remain reserved.

Mae’n hynod arwyddocaol mai canlyniad i addewidion Ceidwadwyr, Democratiaid Rhyddfrydol a Llafur yn y dyddiau cyn y refferendwm oedd Comisiwn Smith. Heb y refferendwm, fydde Llywodraeth y DU ddim wedi ystyried datganoli’r pwerau yma. Pam fydden nhw? Wedi’r cwbl, rydyn ni wedi gweld mor or-awyddus ydy Llywodraeth y DU dros ffracio.

Buodd Plaid Cymru yn ceisio newid Bil Isadeilwaith yn San Steffan ym mis Rhagfyr 2014 i sicrhau y bydde’r un pwerau yn dod i Gymru, ond ni chafwyd cefnogaeth gan y pleidiau Ceidwadol, Democratiaid Rhyddfrydol na Llafur. Erbyn mis Ionawr 2015, daethom i wybod nad oedd Llywodraeth Cymru wedi gofyn am y pwerau yma.

Efallai y sylw cyhoeddus am y methiant yma oedd ei angen. Oherwydd rydym yn dilyn y trywydd nawr i Fil Cymru. Cefndir y Bil yma yw:

The Government established what became known as the St David’s Day process in November 2014. Its aim was to determine where political consensus lay in implementing the recommendations of Sir Paul Silk’s Commission on Devolution in Wales second report (Silk II) on the powers of the Assembly. The process also looked at whether there was political consensus to implement for Wales any elements of the Smith Commission proposals for Scotland.

Doedd ffracio erioed wedi’i ystyried gan y Comisiwn Silk. O ran ynni, buodd Adroddiad Silk yn destun cywilydd – ac mi allech ddarllen rhagor am y pwnc yma fan hyn. Yn gryno, roedd y diffyg pwerau ynni a gynigir o ran Silk yn gwbl drawiadol.

Y Comisiwn Smith felly oedd yn gyfrifol am i’r pwerau dros ffracio gael eu hystyried fel rhai fydde’n ddymunol eu datganoli i Gymru.

Ond pam na fydde Llywodraeth y DU ddim yn trwyddedu llu o ardaloedd yn yr Alban a Chymru cyn datganoli’r pwerau hynny?

Eto, trown i’r Alban. Ym mis Chwefror 2015 ysgrifennodd Gweinidog Ynni’r Alban, Fergus Ewing, at Lywodraeth y DU gan fynnu na ddyle trwyddedau newydd yn cael eu gorfodi ar yr Alban gan Lywodraeth y DU cyn i’r pwerau cael eu datganoli. Ac fe gafwyd cydsyniad gan Lywodraeth y DU yn hynny o beth:

Mr Ewing wrote to the UK government, which still holds the powers over licensing fracking, not to issue any further licences until the power is devolved, as part of the package recommended by the Smith commission.

UK energy minister Matt Hancock told The Scotsman that the coalition government “agreed in principle” to the request from Mr Ewing and that it would not grant licences for fracking.

Sylwch nad oedd unrhyw sôn am Gymru yn natganiad Matt Hancock. Buoedd rhaid i ni aros tan fis Awst – chwech mis yn ddiweddarach – i gael cyhoeddiad y bydde’r un drefn yn berthnasol i Gymru:

UK Government Energy Minister Andrea Leadsom said: “We’re now confirming that no new licences will be awarded in Scotland or Wales, including as part of the 14th onshore licensing round.

Pwy a ŵyr pam gymerodd hi 6 mis i benderfynu bod Cymru yn haeddu’r un driniaeth â’r Alban. Os oes rhywun yn gwybod, dwi’n hapus iawn i ddiweddaru’r erthygl hon!

Yn ôl â ni i’r map. Pe na bydde Llywodraeth yr Alban wedi galw refferendwm ar annibynniaeth – a dod yn agos at ei hennill – fydde trwyddedu ffracio ddim wedi’i ystyried i ddatganoli i’r Alban.

Pe na bydde Llywodraeth yr Alban wedi gofyn am i Lywodraeth y DU beidio trwyddedu ffracio nes bod y pwerau yn nwylo yr Alban, bydde Llywodraeth y DU heddiw yn datgelu trwyddedau ffracio yn yr Alban.

A ninnau, y Cymry truenus. Dim ond oherwydd refferendwm yr Alban a Chomisiwn Smith ein bod yn derbyn pwerau trwyddedu. A dim ond oherwydd Gweinidog yn yr Alban ein bod ni ddim yn wynebu llu o gyfleon i’r ffracwyr heddiw.

Dioch i chi, yr  Alban.

Diolch am ein hamddiffyn o’r diwydiant ffracio.

 

Cylchffordd Rasio Blaenau Gwent – Mwy Fyth o Lygredd

Disgrifir yr Arolygiaeth Gynllunio fel y canlynol mewn llythyr gan y Gweinidog Cynllunio, Carl Sargeant at Gadeirydd y Pwllgor Deisebau, William Powell:

… asiantaeth annibynnol weithredol Llywodraeth Cymru ac Adran Cymunedau a Llywodraeth Lleol yw yr Arolygiaeth Gynllunio, sydd wedi’i siarsio gan Weinidogion Cymru i wneud ystod o benderfyniadau ar eu rhan nhw. Mae’n hyrwyddo tecwch, tryloywder a di-dueddrwydd fel ei gwerthoedd craidd a gall benderfyniadau gan yr Arolygiaeth Gynllunio a Gweinidogion Cymru nad ydynt yn glynu at y gwerthoedd hynny gael eu herio yn y llysoedd.

A mewn ymgynghoriad diweddar ar y system cynllunio a’r Arolygiaeth, medd Llwyodraeth Cymru:

Mae’r drefn bresennol yn hyrwyddo lefel uchel o fewnbwn gan y cyhoedd, a safon uchel o benderfynidau wedi seilio ar egwyddorion tryloywder, tecwch a du-dueddrwydd.

Fe ddown ni yn ôl at y diffiniadau hynny nes ymlaen. Mae’n hynod o bwysig yng nghyd-destun y gwybodaeth a ddatgelwyd mewn perthynas â’r Cylchffordd Rasio.

Mae cyfres o ebyst wedi’u rhyddhau o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth sy’n berthnasol i’r perthynas rhwng yr Arolygiaeth Gynllunio a Llywodraeth Cymru.

Mae Llywodraeth Cymru yn datgelu peth o’r stori ei hun yn y ddogfen sy’n gwrthod rhyddhau cyngor cyfreithiol:

Ym mis Rhagfyr 2013 derbyniodd Arolygiaeth Gynllunio Cymru cais o dan Adran 38 o Ddeddf Tir Comin 2006 am Gylchffordd Rasio Blaenau Gwent; yn benodol i adeiladu heolydd dros-dro, ffensio dros-dro, ffin i’r datblygiad dros-dro, a thynnu dŵr o’r fawn. Tynnwyd y cais yma yn ôl gan yr ymgeisydd ym mis Ebrill 2014.

Mae gyda Gweinidogion Cymru y grym i wneud penderfyniadau dros bob un cais Adran 38, neu rhai ohonynt yn unig. Os na fydd Gweinidogion Cymru yn gwneud y penderfyniad ar gais Adran 38, fe fydd yr Arolygiaeth Gynllunio yn gwneud y penderfyniad ar y cais, a bydd copi o’r penderfyniad yn cael ei anfon at Weinidogion a swyddogion am bwrpas gwybodaeth.

Fel y gwelir, Gweinidogion Llywodraeth Cymru (mae’n debyg, ar sail cyngor gan eu gweision sifil), sy’n penderfynu ai nhwthau neu’r Arolygiaeth Gynllunio sy’n gwneud penderfyniad ar gais dad-gofrestru tir comin o dan Adran 38.

Mae’n bwysig nodi hefyd (yn yr un ddogfen) bod Llywodraeth Cymru wedi dewis tynnu enwau rhai swyddogion yn ôl oherwydd nad ydynt yn ddigon uchel yn strwythur y gwasanaeth sifil i’w henwi. Gallem gymryd yn ganiataol felly mai pob enw sydd wedi’i grybwyll yn enw person sydd yn weddol uchel yn strwythur Llywodraeth Cymru neu yn yr Arolygiaeth Gynllunio.

Ar 23 Hydref 2013, mae Spencer Conlon (Llywodraeth Cymru) yn anfon ebost at Gary Haggaty (LlC), gan ddweud:

Bydde unrhyw gais [i dad-gofrestru tir comin neu adeiladu arno] yn cael ei ddelio â gan yr Arolygiaeth Gynllunio.

Ar 16 Rhagfyr 2013, mae Gareth Harvey (Arolygiaeth Gynllunio) yn anfon ebost at berson anhysbys:

Fe ddyle’r cais [Adran 38] gyrraedd ym mis Ionawr [2014] felly byddaf yn cysylltu â chi pan mae wedi cyrraedd parthed y sawl fydd yn gwneud y penderfyniad ayyb.

Yn amlwg, mae swyddogion Llywodraeth Cymru a’r Arolygiaeth Gynllunio yn credu ei bod yn hollol bosib mai’r Arolygiaeth fydd yn gwneud y penderfyniad ar y cais hwn. Yn wir, barn uwch-swyddog y Llywodraeth ydy mai cyfrifoldeb yr Arolygiaeth fydd hi.

Ar 6 Mawrth 2014, mae Spencer Conlon (LlyC) yn ysgrifennu at Gary Haggaty (LlyC):

Sefyllfa’r cais Adran 38 yw bod yr Arolygiaeth Gynllunio, sy’n delio â’r ceisiadau, wedi ystyried y cais yn fras ac erbyn hyn yn barod i ystyried y cais yn llawn. Y cwestiwn ydy a fydd Gweinidogion Cymru am gwneud y penderfyniad ai peidio.

Ar hyn o bryd mae’r Arolygiaeth Gynllunio ag awdurdod i wneud y penderfyniad, yn dilyn archwiliad cyhoeddus, os na fyddwn ni [Llywodraeth Cymru] yn gwneud y penderfyniad (yn debyg o fod yn ystod yr haf); byddant yn datgan eu penderfyniad mewn llythyr a rhoi gwybod i ni. Os byddwn ninnau yn gwneud y penderfyniad, byddant hwythau yn gwneud argymhellion ar ein rhan ni/ar ran Gweinidogion Cymru er mwyn i ninnau gwneud y penderfyniad terfynol.

Mae arweinydd tîm yr Arolygiaeth o’r farn y bydd tebygolrwydd uchel y bydd yr Arolygwr yn gwrthod y cais, os hwythau sy’n gwneud y penderfyniad, ar sail tynnu dŵr o’r mawn. Mae CNC wedi peidio argymell y cais ar sail tynnu dŵr o’r mawn, rhywogaethau gwarchodedig, a mynediad.

Mae dogfen wedi’i atodi i’r ebost sy’n esbonio:

Mae Arweinydd Tîm yr Arolygiaeth Gynllunio wedi dweud, ar ôl gweld y cais, fydde wedi synnu’n fawr pe na bydde’r arolygwr yn gwrthod y cais oherwydd tynnu dŵr o’r mawn. Mae angen penderfyniad ar yr Arolygiaeth erbyn diwedd mis Chwefror ai ni nai hwythau sydd am gwneud y penderfyniad.

Mae’r neges yma – a’r ddogfen a adroddir barn arweinydd tîm yr Arolygiaeth – yn syfrdanol. Er bod yr Arolygiaeth Gynllunio i fod yn gorff annibynnol, â thecwch fel un o’i werthoedd craidd, rhywsut mae gwybodaeth pwysig, cyfrinachol yn treiddio i’r Llywodraeth gan esbonio cyfeiriad tebygol penderfyniad yr Arolygiaeth. Yn amlwg mae’r gwybodaeth yma yn rhoi’r cyfle i’r Llywodraeth benderfynu a ydy’n debygol o hoffi penderfyniad yr Arolygiaeth, ac os nad ydyw (wrth gofio bod Llywodraeth Cymru eisoes wedi buddsoddi miliynau i’r fenter wallgof hon), y dyle gwneud y penderfyniad ei hun.

Ar 11 Mawrth, mae Gareth Harvey (Arolygiaeth) yn gofyn i Spencer Conlon (LlC) am ‘y penderfyniad ynghylch y sawl – ni neu chi – fydd yn gwneud y penderfyniad’.

Rhwng 17 a 20 Mawrth, mae Gareth Harvey (Arolygiaeth) yn cysylltu â Spencer Conlon (LlC) sawl gwaith:

Ydych chi wedi clywed unrhyw newyddion pellach parthed pwy fydd yn gwneud y penderfyniad [ar gais tir comin Cylchffordd Rasio]?

Dwi wedi trio eich galw chi sawl gwaith heddiw… Os gwelwch yn dda, a wnewch fy ngalw i parthed Cylchffordd Rasio ar frys fel ein bod yn gallu symud ymlaen.

Nad ydw wedi clywed dim o hyd, felly mae’n rhaid dod i’r casgliad nad ydy’r Prif Weinidog wedi dod i benderfyniad eto ar y sawl fydd yn gwneud y penderfyniad [Yr Arolygiaeth te’r Llywodraeth]… Mae bwriad gennyf anfon y llythyr prynhawn ‘ma.

Mae’n debygol felly mai y Prif Weinidog a benderfynodd tynnu’r penderfyniad terfynol oddi ar yr Arolygiaeth Gynllunio.

O’r diwedd, ar 20 Mawrth, siaradodd Gareth Harvey (Arolygiaeth) â Spencer Conlon (LlC). Yn ystod y sgwrs hwnnw, cadarnhaodd Spencer fod un o Weinidogion Cymru – erbyn hyn, rydym yn amau mai y Prif Weinidog Carwyn Jones oedd y Gweinidog hwnnw – am gwneud y penderfyniad terfynol. Ar 9 Ebrill daeth cadarnhad ysgrifenedig gan Spencer bod y penderfyniad hwn wedi’i gymryd.

Yn amlwg, rhwng 6 Mawrth a 20 Mawrth eleni, fe fu ‘na gryn tipyn o drafod a chyfyng-gyngor ar ran Llywodraeth Cymru. Wedi’r cwbl, dim ond 1% o’r holl benderfyniadau yma yw rhai a gymerir gan Weinidogion Cymru.

Ac wedi’r holl drafod a’r cyfyng-gyngor a’r pendro, ar 17 Ebrill dyma’r ymgeisydd yn tynnu’r cais yn ôl.

Mae sawl cwestiwn pwysig iawn yn deillio o’r ebyst yma:

  • Sut mae gwybodaeth cyfrinachol (a dwi mawr yn tybio taw cyfrinachol yw’r math o wybodaeth sy’n datgelu meddyliau Arolygydd am gais cynllunio) yn pasio rhwng swyddogion yr Arolygiaeth a’r Llwyodraeth?
  • Pa Weinidog a gymerodd y penderfyniad mai’r Llywodraeth fydde’n gyfrifol am roi sêl bendith (ai beidio!) i’r cynllun? Dwi’n cymryd o’r ebost fod Carwyn Jones, y Prif Weinidog a wnaeth.
  • Pa mor uchel aeth y gwybodaeth fod yr Arolygiaeth yn debygol o wrthod y cais am ddatblygu ar dir comin? A oedd y Gweinidog yn gwybod hynny?
  • A oedd y buddsoddiad a wnaethpwyd eisoes gan Lywodraeth Cymru – gyda rhagor ar y gweill os yw adroddiadau yn y wasg i’w credu – wedi pwyso ar y Gweinidog wrth iddo wneud ei benderfyniad?
  • Ac a oedd Gweinidogion Cymru wedi rhagbenodi [pre-determined] y penderfyniad, wrth gael gwybod nad oedd yr Arolygiaeth yn debygol o ganiatau’r datblygiad?

Yn amlwg, mae’r drefn bresennol o benderfynu ar hap a damwain (dyna sydd yr olwg) p’un ai’r Llywodraeth neu’r Arolygiaeth fydd yn gwneud penderfyniad ar gais yn hollol anaddas.

Mae’n arwain at y canfyddiad mai am resymau gwleidyddol, nid egwyddorion neu ar sail canllawiau gwrthrychol, mae Gweinidogion yn dewis gwneud penderfyniadau ar faterion cynllunio. Trueni mawr felly yw darganfod nad ydy’r Llywodraeth am newid y drefn sydd yn rhoi’r grym i Weinidogion Cymru dynnu penderfyniad oddi ar yr Arolygiaeth “os maent yn ei gweld yn addas”. Fel y gwelwn yn ddiweddarach, mae’r ymarfer hon yn mynd yn groes i’r angen statudol i’r Arolygiaeth gael ei gweld yn annibynnol.

I droi yn ôl at y diffiniadau o’r Arolygiaeth:

  • Ydy’r penderfyniadau a gymerir trwy’r system yma wir o “safon uchel… wedi seilio ar egwyddorion tryloywder, tecwch a du-dueddrwydd”?
  • Ydy’r Arolygiaeth wir yn “asiantaeth annibynnol weithredol Llywodraeth Cymru”?

Mae’n bur debyg nad yng nghesail y Llywodraeth, o fewn adeilad y Llywodraeth ym Mharc Cathays y dyle’r Arolgyiaeth fyw.

Mae ‘na mwy i’r stori yma. Mae Erthygl 6.1 o’r Confenswin Hawliau Dynol Ewropeaidd yn mynnu:

wrth bwyso a mesur ei hawliau sifil a’i ddyletswyddau… mae pawb â’r hawl i wrandawiad teg a chyhoeddus… gan dribiwnal annibynnol, di-duedd statudol cyfreithlon

Mewn achos llys yn 1995 (Bryan v UK (44/1994/491/57)), canfyddiad Llys Hawliau Dynol Ewrop oedd:

38.   It is true that the inspector was required to decide the applicant’s planning appeal in a quasi-judicial, independent and impartial, as well as fair, manner (see paragraphs 21 and 22 above). However, as pointed out by the Commission in its report, the Secretary of State can at any time, even during the course of proceedings which are in progress, issue a direction to revoke the power of an inspector to decide an appeal (see paragraph 23 above). In the context of planning appeals the very existence of this power available to the Executive, whose own policies may be in issue, is enough to deprive the inspector of the requisite appearance of independence, notwithstanding the limited exercise of the power in practice as described by the Government and irrespective of whether its exercise was or could have been in issue in the present case. For this reason alone, the review by the inspector does not of itself satisfy the requirements of Article 6 (art. 6) of the Convention, despite the existence of various safeguards customarily associated with an “independent and impartial tribunal”

Penderfynodd y Llys mai yr hawl i herio penderfyniadau yn y llysoedd oedd yn golygu bod cyfundrefn Prydain yn cydymffurfio ag anghenion Confensiwn Hawliau Dynol. Ond mae’n debygol mai penderfyniad ymylol yw hwnnw. Dyma rhan o adroddiad Pwyllgor Dethol oedd yn ystyried y cwestiwn yma yn 2000:

Mae rôl a strwythur yr Arolygiaeth Gynllunio i’r dyfodol i’w weld yn fregus gan rhai gyda dyfodiad hawliau a deddfwriaeth newydd yn y DU… Y cwestiynau pwysicaf ydy: a fydd newidiadau bach i ffordd weithio’r Arolygiaeth yn ddigonol, neu a oes angen diwygiad mwy sylfaenol, ac a ddyle Llwyodraeth weithredu cyn dyfodiad achosion prawf yn y llysoedd.

Mae un canfyddiad arall gan Llys Hawliau Dynol Ewrop o ddiddordeb i’r achos hon. Yn Langborger v Sweden (1989), ceisiodd y llys ymrafael â diffiniad ‘tribiwnal annibynnol a di-duedd’:

32.   In order to establish whether a body can be considered “independent”, regard must be had, inter alia, to the manner of appointment of its members and their term of office, to the existence of guarantees against outside pressures and to the question whether the body presents an appearance of independence (see, inter alia, the Campbell and Fell judgment of 28 June 1984, Series A no. 80, pp. 39-40, para. 78)…

34.   Because of their specialised experience, the lay assessors, who sit on the Housing and Tenancy Court with professional judges, appear in principle to be extremely well qualified to participate in the adjudication of disputes between landlords and tenants and the specific questions which may arise in such disputes. This does not, however, exclude the possibility that their independence and impartiality may be open to doubt in a particular case.

35.   In the present case there is no reason to doubt the personal impartiality of the lay assessors in the absence of any proof. As regards their objective impartiality and the question whether they presented an appearance of independence, however, the Court notes that they had been nominated by, and had close links with, two associations which both had an interest in the continued existence of the negotiation clause. As the applicant sought the deletion from the lease of this clause, he could legitimately fear that the lay assessors had a common interest contrary to his own and therefore that the balance of interests, inherent in the Housing and Tenancy Court’s composition in other cases, was liable to be upset when the court came to decide his own claim.

Cymeraf ar ddeall bod o leiaf un cynrychiolydd o Lywodraeth Cymru ar banel cyfweld Arolygwyr pan fydd recriwtio.

A oes ‘cysylltiadau agos’ rhwng Llywodraeth Cymru a’r Arolygiaeth? A ydy’r Arolygwyr yn cael eu penodi gan Lywodraeth Cymru? A ydy’r Arolygiaeth yn ‘rhoi’r argraff o weithio’n annibynnol’?

Ble mae hyn oll yn gadael y Cylchffordd Rasio?

Erbyn hyn, dim ond archwiliad cyhoeddus trylwyr fydd yn ein helpu i ddod i wybod yr hyn sy wedi digwydd wrth i Lywodraeth Cymru a’i Weinidogion (gam)ddefnyddio’u dylanwad i sicrhau caniatâd cynllunio i’r cynllun hwn. Ai Pwyllgor Craffu’r Prif Weinidog, ynteu Pwyllgor Amgylchedd y Cynulliad Cenedlaethol fydde mwy addas i’r perwyl?

Mae’n debyg y bydde unrhyw her gyfreithiol yn erbyn y Cylchffordd Rasio yn rhwym o lwyddo. Mae Llywodraeth Cymru, trwy ymyrryd mewn llu o ffyrdd gwahanol ym mhob rhan o’r prosiect yma, yn ddigon eironig wedi lladd unrhyw obaith o lwyddiant i’r datblygiad.

Traffordd yr M4 (Casnewydd) I

Yn yr erthyglau sy’n dilyn, byddaf yn datgymalu rhai o’r honiadau y gwnaethpwyd gan y CBI a Llywodraeth Cymru parthed yr angen i wastraffu £1.2 biliwn o arian cyhoeddus ar draffordd newydd i’r de o Gasnewydd. Ond cyn dechrau ar y broses honno, dyma ddisgrifiad o rai o’r rhinweddau o’r ardal fydd yn cael eu niweidio os bydd y cynllun yn mynd yn ei flaen. GwentLevelsSSSIs Fel y gwelwch yn y llun uchod, mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu gosod trwch o goncrit dros o leiaf 4 Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), ac Ardal Arbennig Cadwraeth Afon Wysg. Mae cyfres o ddogfennau gan Gyngor Cefn Gwlad Cymru parthed y Safleoedd yma.

Dynodiad yw SoDdGA sy’n dangos bod y cynefinoedd a/neu’r rhywogaethau tu fewn y ffiniau ymhlith y safleoedd bywyd gwyllt a daearegol o bwysigrwydd mwyaf yng Nghymru. Mae SoDdGA yn bwysig oherwydd maent yn cynnig cynefin i fywyd gwyllt fydde’n ei chael hi’n anodd byw mewn mannau eraill. Mae yn erbyn y gyfraith i unrhyw un niweidio rhinweddau arbennig dynodedig SoDdGA yn fwriadol.

Dynodiadau o bwysigrwydd rhyngwladol yw Ardaloedd Arbennig Cadwraeth. Caiff eu diogelu “yn ofalus iawn” o dan Cyfarwyddeb Cynefinoedd y CE.

Mae ardal Gwastadeddau Gwent yn cynnwys cynefinoedd nad oes eu tebyg yng Nghymru, gan gynnwys rhwydwaith o ffosydd iseldir. Mae’r ffosydd yma yn cynnal amrywiaeth eang o fywyd gwyllt arall, gan gynnwys cornchwiglod, dyfrgwn, llygod pengron y dŵr a’r gardwenynen feinllais, gwenynen mor brin mae hi ond i’w canfod mewn cynlleied â 20 o safleoedd yn y DU.

Cofnodwyd mwy na 350 rhywogaeth o drychfilod ac anifeiliaid di-asgwrn-cefn eraill yn yr ardal, gan gynnwys y pryf milwrol Odontomyia ornata, sydd fwy neu lai’n gyfyngedig i Wastadeddau Gwent a Gwlad yr Haf. Mae’r casgliad o chwilod dŵr sydd i’w cael yng Ngwastadeddau Gwent yn unigryw yng Nghymru, yn ôl Cyngor Cefn Gwlad Cymru.

Mae llawer iawn o blanhigion prin yn yr ardal, gan gynnwys frogbit, saethlys a Wolffia arrhiza – planhigyn blodeuol lleiaf y byd nad sydd i’w canfod yn unman arall yng Nghymru.

Yn amlwg, nid yw’n hawdd i ddeddfwrfa caniatau datblygu ar safleoedd cadwraethol fel y rhai yma. Mae’n bwysicach fyth pan fydd y datblygiad hwnnw yn un mawr iawn, hynod o ddinistriol, heb sôn am yr ôl-troed adeiladu’r traffordd.

A mae’n rhaid i’r sawl sydd am ddatblygu’n ddinistriol ar y safle wneud yn siwr mai dyna yw’r unig opsiwn sydd ar gael iddynt fwrw ymlaen. Dyna yw pwrpas Asesiad Strategol Amgylcheddol, wedi’r cwbl.

Yn yr wythnosau nesaf byddwn yn gweld ai anochel neu diangen yw’r cynllun i osod 14 milltir o goncrit dros Wastadeddau Gwent.

Dylanwad Alun Davies

Am resymau amlwg, mae gofynion penodol ar Weinidogion Cymru. Mae’n rhaid i bob un ohonynt – gan gynnwys Is-Weinidogion – gydymffurfio â’r Cod Gweinidogol, sy’n gosod safonau ymddygiad.

Ys dywed neb llai na Carwyn Jones:

Fel Gweinidogion mae’n ofynnol arnom gadw’r safonau uchaf o ymddygiad. Mae’r Cod yn gosod y safonau hynny, a’r egwyddorion sy’n sylfaen iddynt. Mae’r Cod yn berthnasol i bob Gweinidog ac Is-Weinidog a disgwyliaf i bob un cadw at yr egwyddorion, fel y byddaf innau.

Mae Adran 4 o’r Cod yn berthnasol i unrhyw benderfyniadau sydd o dan ystyriaeth yn etholaeth y Gweinidog ei hun. A mae’n briodol codi cwestiwn o ymddygiad Alun Davies, Gweinidog Adnoddau Naturiol a Bwyd, parthed Cylchffordd Rasio Blaenau Gwent.

Dyma sydd â’r Cod i ddweud ynghylch penderfyniadau sy’n ymwneud â’u portffolios a’u hetholaethau:

4.4 Where Ministers have to take decisions on their own portfolios which might have a particular impact on their own constituencies or electoral regions, they should take particular care to avoid any possible conflict of interest. Where Ministers are uncertain about whether a conflict arises between their Ministerial and constituency/regional responsibilities they should consult the First Minister, for decision as to how the business is to be handled.

4.7 Ministers are free to make their views about constituency matters known to the responsible Minister by correspondence, leading deputations or by personal interview provided they make clear that they are acting as their constituents’ representative and not as a Minister. Ministers are advised to take particular care in such cases to represent the views of their electorate rather than express a view themselves.  When Ministers express a view they should ensure that their comments are made available to the other parties, avoid criticism of the Assembly Government’s policies, confine themselves to comments which could reasonably be made by those who are not Ministers, and make clear that the views they are putting forward are ones expressed in their capacity as the Assembly Member representing a particular constituency or region

4.8 Particular issues can arise over views expressed on planning applications as these involve the exercise of discretion by the Minister in which representations intended to be taken into account in reaching a decision may have to be made available to other parties and thus may well receive publicity. It is particularly important to bear in mind that any attempt to influence the Minister taking a decision on a planning case, other than through the proper channels, could imperil that decision. In addition, if Ministers wish to take a position on a case, whether or not as Assembly Members, they should ensure they are clearly divorced from the Ministerial decision making process on that case and that their pronouncements could not directly threaten the soundness of the decision (eg if their portfolio area is a key factor in the planning decision).

4.10 (d) Where, however, the determination of a planning application will lead to, or will implicitly involve, other decisions or judgements in which the Minister making representations is involved (eg the need for a new health facility or school etc.) then that Minister should not make any comment of his or her own;

(e) Ministers may, in their capacity as a constituency Assembly Member, attend public meetings; they may make representations to a planning authority; they may argue a constituent’s case at a public local inquiry; and they may take a personal position. But their role must be consistent with (a) to (c) above. They may not take a personal position in respect of cases under (d) above;

Planning cases: The Minister with responsibility for Planning

4.12 One of the basic tenets of the planning system is that, in the interests of natural justice, decisions are based on an open and fair consideration of all relevant planning matters with the same information being available to all interested parties. Accordingly, Ministers, and in particular the Minister with responsibility for Planning, must do nothing which might be seen as prejudicial to the planning decision process, particularly in advance of the decision being taken. Action that might be viewed as being prejudicial includes (i) taking a decision, or being part of the decision-making process, in respect of an application which falls within the Minister’s constituency or region; (ii) expressing an opinion publicly on a particular case which is, or may subsequently come, before the Minister for decision; (iii) meeting the developer or objectors to discuss the proposal, but not meeting all parties with an interest in the decision; or (iv) commenting on decisions once they have been issued, other than in terms of what has appeared in the decision letter or, in the case of development plan approvals, any accompanying explanatory annexes.

4.13 In the case of (i) and (ii), in order to preserve the integrity of the decision from challenge on grounds of prejudice, the Minister with responsibility for Planning (or indeed any other Minister involved in the decision-making process) would have to debar him or herself from any involvement in the case if the application fell within his or her constituency or region or if the Minister had expressed a personal view on the proposal. As regards (iii), it would be possible to hold a meeting as long as the Minister was able to meet all interested parties in respect of a particular proposal. However it is unlikely to be a practical proposition to meet all parties together and, if separate meetings were held, it would require great care over what was said at each so that no party could claim bias in favour of one view. On (iv), decision letters set out in full the grounds for decisions and the Minister should make it clear that in any discussion after a decision is made he or she would be unable to add to the terms of the relevant decision letter.

Non-planning statutory decisions 

4.14 The rules and principles outlined above are critical to planning decisions, but will also be relevant to many other similar decisions which Ministers are responsible for taking (eg school or hospital closures, highway or power station enquiries).

Mae sawl cymal sy’n hynod o bwysig yn y mater o dan ystyriaeth:

In addition, if Ministers wish to take a position on a case, whether or not as Assembly Members, they should ensure they are clearly divorced from the Ministerial decision making process on that case and that their pronouncements could not directly threaten the soundness of the decision (eg if their portfolio area is a key factor in the planning decision)…

(e) Ministers may, in their capacity as a constituency Assembly Member, attend public meetings; they may make representations to a planning authority; they may argue a constituent’s case at a public local inquiry; and they may take a personal position. But their role must be consistent with (a) to (c) above. They may not take a personal position in respect of cases under (d) above;

Ministers, and in particular the Minister with responsibility for Planning, must do nothing which might be seen as prejudicial to the planning decision process, particularly in advance of the decision being taken.

The rules and principles outlined above are critical to planning decisions, but will also be relevant to many other similar decisions which Ministers are responsible for taking (eg school or hospital closures, highway or power station enquiries).

Rydym bellach yn weddol clir ynglyn â’r sefyllfa. Os bydd unrhyw Weinidog yn gwneud unrhywbeth i beri mantais annheg i unrhyw ddatblygiad yn ei (h)etholaeth, gall hynny godi diddordeb y llysoedd. Enghreifftiau o ymddygiad sy’n dod o dan y diffiniad hwn ydy:

  • Bod yn rhan o’r broses o wneud penderfyniad am unrhyw gais cynllunio sydd o fewn etholaeth personol y Gweinidog
  • Mynegi barn cyhoeddus ynghylch unrhyw achos sydd yn, neu a all, ddod o flaen y Gweinidog Cynllunio am benderfyniad
  • Cwrdd â’r datblygwr heb gwrdd â’r sawl sy’n gwrthwynebu’r cynllun
  • Er mwyn bod yn garcus am her gyfreithiol ar sail rhagfarn, mae’n rhaid i unrhyw Weinidog sydd â rôl yn y broses o benderfynu cais cynllunio amddifadu ei hun rhag unrhyw ymyrraeth yn yr achos.

Yn ôl at Alun Davies, felly.

Cwrddodd Alun Davies â Chyfoeth Naturiol Cymru a’r datblygwr o leiaf unwaith, am 11:00 ar 18 Mehefin 2013. Neb arall oedd yn bresennol, dim ond Alun Davies, y datblygwr a’r corff amgylcheddol. Y corff amgylcheddol, hynny yw, sydd yn dod o dan Adran neb llai nag Alun Davies.

Mae Alun Davies wedi dweud yn gyhoeddus ei fod o blaid y datblygiad:

O du draw i Flaenau Gwent y daw gwrthwynebiad [i’r Cylchffordd Rasio], nad ydynt yn dod o Flaenau Gwent a nad oes dim diddordeb ganddynt ym Mlaenau Gwent. Mae fy nghyngor iddynt yw i’n gadael ni yn llonydd.

A mae Alun Davies wedi dweud y canlynol i staff Cyfoeth Naturiol Cymru:

I have received a copy of the NRW response to the planning application for the Circuit of Wales in my constituency.

I am very disappointed with the approach that NRW has taken in this matter. I felt that NRW would be taking an entirely different approach to planning matters and would be seeking to adopt a positive approach, working with applicants to deliver developments that will enhance the sustainability of communities across Wales. This has clearly not happened in this case.

I am very anxious that this development goes ahead and does so in a way that enhances the community of Blaenau Gwent in the widest sense. I would therefore seek an urgent meeting with you to discuss these matters. I can be available in Cardiff either Tuesday or Thursday next week. I would like to use this opportunity to discuss with yourself and the developers how we can move forward in an agreed way.

I remain very concerned with the processes at work within NRW in this matter. In addition I do not believe that the current NRW position does reflect the totality of the statutory duties and the demands of the remit letter provided to NRW by the Welsh Government.

A llai na deufis yn unig wedi’r ebost hon, cawsom y tro-bedol mwyaf yn hanes byr Cyfoeth Naturiol Cymru. Oedd y cyfarfod(ydd) a’r pwysau a roddwyd ar Gyfoeth Naturiol Cymru gan y Gweinidog wedi effeithio ar brosesau’r sefydliad?

Mae’n debygol bod Alun Davies wedi tramgwyddo’r Cod Gweinidogol drosodd a throsodd trwy ymyrryd yn y penderfyniad, trwy ddatgan yn gyhoeddus ei fod am weld y datblygiad yn mynd yn ei flaen, a thrwy gwrdd â’r datblygwyr – pwy a ŵyr faint o weithiau – heb sicrhau fod pob rhanddeiliad arall yn bresennol. Ac yn amlwg ddigon, na wnaeth amddifadu ei hun rhag unrhyw ymyrraeth yn y broses.

Ble mae hyn oll yn gadael y Cylchffordd Rasio? Mae’n debygol bellach bod y broses yn hollol agored i her gyfreithiol ar sail rhagfarn. Yn sicr ddigon mae’n taflu amheuon mawr ynghylch dilysrwydd yr holl brosiect. Fel mae’n digwydd, trwy ei awydd byrbwyll i weld y prosiect yn mynd yn ei flaen, efallai mae Alun Davies wedi dod yn elyn pennaf y Cylchffordd Rasio.

Mae un cwestiwn pellach. Byddwch yn siwr o gofio’r dyfyniad yma:

Where Ministers are uncertain about whether a conflict arises between their Ministerial and constituency/regional responsibilities they should consult the First Minister, for decision as to how the business is to be handled.

A wnaeth Alun Davies ofyn cyngor gan y Brif Weinidog? Dwi’n tybio bod hynny’n annhebyg iawn am y rhesymau canlynol:

  • Pe gofynnwyd, go brin y bydde’r Prif Weinidog wedi cymeradwyo’r ffasiwn ymddygiad, achos bydde hynny’n tanseilio hygrededd personol Carwyn Jones ei hun.
  • Mae’n bosib bod Alun wedi gofyn, wedi cael gwrthod, a wedi ymyrryd yn y broses yn erbyn dymuniadau ei fos. Dwi’n ystyried hynny yr un mor annhebyg â’r posibiliad uchod. Bydde hynny’n golygu colli ei swydd fel Gweinidog yn ddisymwth.

Yr unig casgliad rhesymegol felly yw nad ydy Alun Davies wedi erfyn cyngor gan Carwyn Jones. Os felly, dim ond dau esboniad sydd:

  • Bod Alun ddim yn credu bod ei ymyrraeth yn broses yn mynd yn groes i’r Cod. Mae hynny’n awgrymu lefel o ddiniweidrwydd nad yw fel arfer wedi cysylltu â’r Gweinidog.
  • Bod Alun wedi amau bod ei ymddygiad yn mynd yn groes i’r Cod Gweinidogol a ddim wedi dymuno cael gorchymyn i beidio ymyrryd.

Fe gewch ddod i’ch casgliadau eich hun o’r dystiolaeth sydd gerbron. Ond betia i mai sgwrs ddiddorol fydd yr un nesaf rhwng Carwyn Jones a’i Weinidog Adnoddau Naturiol.

Noder: Mae’r erthygl hon wedi’i diweddaru i gywiro yr amserlen parthed ebyst Alun Davies (12-14 Mehefin), datganiad Cyfoeth Naturiol Cymru (10 Gorffennaf) a llythyr Cyfoeth Naturiol Cymru yn argymell peidio galw’r cais i mewn (9 Awst)