Diolch i’r Alban

Heddiw, cyhoeddwyd map o’r holl ardaloedd newydd fydd ar gael i’r cwmniau ffracio weithredu ynddyn nhw.

14th round

Un peth sy’n drawiadol am y map yma o ran Cymru. Does na’r un drwydded newydd wedi’i chaniatau yma.

Pam hynny? Wedi’r cwbl, mae Llywodraeth y DU yn mynnu bod yn rhaid mynd “ar ras” am nwy siâl? A dydy trwyddedu olew a nwy ar y tir ddim – eto – wedi’u datganoli. Dyna sydd i ddod pan ddaw Bil Cymru yn Ddeddf.

Y rheswm yw’r Alban. Hebddi hi, fe fydden ni heddiw yn torchi llewys i frwydro yn erbyn y ffracwyr ar draws rhannau llawer mwy helaeth o Gymru nag ydym ar hyn o bryd.

Cafwyd cytundeb gan Lywodraeth y DU a Llywodraeth yr Alban, yn dilyn refferendwm annibynniaeth, ar feyseydd fydde’n cael eu datganoli (y Comisiwn Smith – Tachwedd 2014). Un o’r meyseydd oedd trwyddedu olew a nwy ar y tir:

The licensing of onshore oil and gas extraction underlying Scotland will be devolved to the Scottish Parliament. The licensing of offshore oil and gas extraction will remain reserved.

Mae’n hynod arwyddocaol mai canlyniad i addewidion Ceidwadwyr, Democratiaid Rhyddfrydol a Llafur yn y dyddiau cyn y refferendwm oedd Comisiwn Smith. Heb y refferendwm, fydde Llywodraeth y DU ddim wedi ystyried datganoli’r pwerau yma. Pam fydden nhw? Wedi’r cwbl, rydyn ni wedi gweld mor or-awyddus ydy Llywodraeth y DU dros ffracio.

Buodd Plaid Cymru yn ceisio newid Bil Isadeilwaith yn San Steffan ym mis Rhagfyr 2014 i sicrhau y bydde’r un pwerau yn dod i Gymru, ond ni chafwyd cefnogaeth gan y pleidiau Ceidwadol, Democratiaid Rhyddfrydol na Llafur. Erbyn mis Ionawr 2015, daethom i wybod nad oedd Llywodraeth Cymru wedi gofyn am y pwerau yma.

Efallai y sylw cyhoeddus am y methiant yma oedd ei angen. Oherwydd rydym yn dilyn y trywydd nawr i Fil Cymru. Cefndir y Bil yma yw:

The Government established what became known as the St David’s Day process in November 2014. Its aim was to determine where political consensus lay in implementing the recommendations of Sir Paul Silk’s Commission on Devolution in Wales second report (Silk II) on the powers of the Assembly. The process also looked at whether there was political consensus to implement for Wales any elements of the Smith Commission proposals for Scotland.

Doedd ffracio erioed wedi’i ystyried gan y Comisiwn Silk. O ran ynni, buodd Adroddiad Silk yn destun cywilydd – ac mi allech ddarllen rhagor am y pwnc yma fan hyn. Yn gryno, roedd y diffyg pwerau ynni a gynigir o ran Silk yn gwbl drawiadol.

Y Comisiwn Smith felly oedd yn gyfrifol am i’r pwerau dros ffracio gael eu hystyried fel rhai fydde’n ddymunol eu datganoli i Gymru.

Ond pam na fydde Llywodraeth y DU ddim yn trwyddedu llu o ardaloedd yn yr Alban a Chymru cyn datganoli’r pwerau hynny?

Eto, trown i’r Alban. Ym mis Chwefror 2015 ysgrifennodd Gweinidog Ynni’r Alban, Fergus Ewing, at Lywodraeth y DU gan fynnu na ddyle trwyddedau newydd yn cael eu gorfodi ar yr Alban gan Lywodraeth y DU cyn i’r pwerau cael eu datganoli. Ac fe gafwyd cydsyniad gan Lywodraeth y DU yn hynny o beth:

Mr Ewing wrote to the UK government, which still holds the powers over licensing fracking, not to issue any further licences until the power is devolved, as part of the package recommended by the Smith commission.

UK energy minister Matt Hancock told The Scotsman that the coalition government “agreed in principle” to the request from Mr Ewing and that it would not grant licences for fracking.

Sylwch nad oedd unrhyw sôn am Gymru yn natganiad Matt Hancock. Buoedd rhaid i ni aros tan fis Awst – chwech mis yn ddiweddarach – i gael cyhoeddiad y bydde’r un drefn yn berthnasol i Gymru:

UK Government Energy Minister Andrea Leadsom said: “We’re now confirming that no new licences will be awarded in Scotland or Wales, including as part of the 14th onshore licensing round.

Pwy a ŵyr pam gymerodd hi 6 mis i benderfynu bod Cymru yn haeddu’r un driniaeth â’r Alban. Os oes rhywun yn gwybod, dwi’n hapus iawn i ddiweddaru’r erthygl hon!

Yn ôl â ni i’r map. Pe na bydde Llywodraeth yr Alban wedi galw refferendwm ar annibynniaeth – a dod yn agos at ei hennill – fydde trwyddedu ffracio ddim wedi’i ystyried i ddatganoli i’r Alban.

Pe na bydde Llywodraeth yr Alban wedi gofyn am i Lywodraeth y DU beidio trwyddedu ffracio nes bod y pwerau yn nwylo yr Alban, bydde Llywodraeth y DU heddiw yn datgelu trwyddedau ffracio yn yr Alban.

A ninnau, y Cymry truenus. Dim ond oherwydd refferendwm yr Alban a Chomisiwn Smith ein bod yn derbyn pwerau trwyddedu. A dim ond oherwydd Gweinidog yn yr Alban ein bod ni ddim yn wynebu llu o gyfleon i’r ffracwyr heddiw.

Dioch i chi, yr  Alban.

Diolch am ein hamddiffyn o’r diwydiant ffracio.

 

Advertisements

Dafad(en) Ddu

Dyw’r erthygl hon ddim yn dilyn trywydd arferol y blog. Ond gobeithio y bydd o werth i ambell i berson sy’n dioddef o ddafaden!

O bryd i’w gilydd, fe dyfir dafaden ar droed plentyn neu llaw aelod o’r teulu. Sut i’w threchu? Gallwch fynd at y fferyllydd, lle darganfyddwch lu o foddion drud sy’n addo lladd y peth o fewn dim o dro (wel, o fewn wythnosau, efallai). Ond bu ein profiad ni, o grafu hen groen allan o dwll yng ngwaelod troed ein plentyn yn nosweithiol a’i lenwi gyda rhyw ffisig hud, am fisoedd lawer cyn cael gwared ar y ddafaden, yn brofiad digalon. Profiad poenus i’r claf, anodd i’r rhieni, a hyd y driniaeth yn ein treulio rhywfaint fel teulu.

A wedyn, peth amser cyn trechu dafaden droed y plentyn, dyma dafaden yn ymddangos ar fy llaw i. Bues wrthi’n pori’r rhyngrhwyd am amser hir. Triais i’r tincture marigold a grybwyllwyd fan hyn heb unrhyw lwyddiant.

A wedyn dod o hyd i’r wefan hon. penderfynu mynd amdani am fy nafaden innau. A llwyddo, o fewn pedwar diwrnod mewn modd weddol diffwdan a rhad uffernol.

Os nad oes eisiau arnoch weld y lluniau, peidiwch fynd ymhellach. Mae rhai ohonynt yn ych. Ond maent yn profi mai dyma driniaeth sy’n costio’r nesaf peth i ddim, sy’n gweithio lot yn gyflymach na’r holl driniaethau y cewch chi o’r fferyllfa.

I gyd sydd angen yw finegr seidr (cider vinegar). Trochwch pêl gotwm â’r finegr a’i roi ar ben y ddafaden. Lapiwch dâp insiwleiddio/gaffer tape o ryw fath dros y cyfan. Ail-wneud cyn mynd i’r gwely a phan yn codi yn y bore. Gwyrthiol!

Sut mae’n gweithio? Hyd y gwelaf i, mae’r ddafaden yn ddioddef llawer iawn mwy difrifol na chroen iachus. Mae’r ddafaden yn prysur edwino tra bod y croen o’i chwmpas yn chwyddo a’i effeithio i raddau llawer yn llai.

Ydy hi’n boenus? Ydy, ond ddim yn ormodol. Ac mae’n cael gwared o ddafaden o fewn pedwar diwrnod, gyda gwelliant buan (crachen, craith a chroen).

IMG_20150427_171348 (1)

Diwrnod Day 1 (27 Ebrill 2015)

IMG_20150429_085808 (1)

Diwrnod Day 3 (29 Ebrill 2015)

IMG_20150430_080719

Diwrnod Day 4 (30 Ebrill 2015)

Ar y pedwerydd diwrnod, cwympodd y ddafaden mas. Darn bach o gig oedd hi – a dyma lun (isod) a dynnir yn y fan a’r lle (ar hen ffôn, sy’n esbonio’r ansawdd gwael).

IMG_20150430_100631

Diwrnod Day 4 (30 Ebrill 2015)

Mae’r lluniau canlynol yn dangos gwelliant y croen.

IMG_20150430_100643

Diwrnod Day 4 (30 Ebrill 2015)

IMG_20150501_111040

Diwrnod Day 5 (1 Mai 2015)

IMG_20150502_182822

Diwrnod Day 6 (2 Mai 2015)

IMG_20150504_221917

Diwrnod Day 8 (4 Mai 2015)

IMG_20150506_193457

Diwrnod Day 10 (6 Mai 2015)

IMG_20150508_175642

Diwrnod Day 12 (8 Mai 2015)

IMG_20150516_114427

Diwrnod Day 18 (16 Mai 2015)

IMG_20150527_065005

Diwrnod 29 (27 Mai 2015)

Bu’r profiad yma mor lwyddiannus i’r plentyn fynnu y tro nesaf y caiff ddafaden, finegr seidr amdani.

Pob llwyddiant i chi!

 

Y Sefydliad Cymreig

Mae’r dyfroedd wedi eu corddi rhywfaint yn ddiweddar. Bu i Andrew RT Davies – arweinydd y Ceidwadwyr yn y Cynulliad – ysgrifennu at Ymddiriedolwyr Sefydliad Materion Cymreig (SMC) gan led-awgrymu na ddyle Lee Waters ddal yn ei swydd. Mae Andrew Davies yn credu mai goddrychol fydde’r Sefydliad nawr bod Lee yn ymgeisydd yn etholiadau’r Cynulliad yn 2016.

Ymunodd Adam Price yn y ffrae heno.

Os oes yna unrhyw werth i fy marn, dwi’n cytuno’n llwyr ag Adam. Ond yn fwy diddorol o lawer oedd neges nesaf Adam:

Mae’r gwybodaeth yma yn datgelu cyfrolau ynghylch Y Sefydliad Cymreig.

Gadewch i ni fod yn glir: simo i’n beio Ymddiriedolwyr yr SMC am beidio dewis Adam. Mi oedden nhw, yn eu tyb nhw, yn gwneud y dewis cywir ar sail cais a chyfweliad. Pwy a wyr pa mor dyngedfennol oedd safbwynt gwleidyddol Adam yn eu dewis.

Ond y ffaith bod pleidioldeb ymgeisydd hyd yn oed wedi’i grybwyll yn hynod o ddiddorol.

Mae’n golygu bod Ymddiriedolwyr SMC yn credu y galle niwed cael ei achosi i’r Sefydliad pe bydde rhwyun uchel-ei-broffil o’r blaid ‘anghywir’ ddod yn Gyfarwyddwr yr SMC.

Nid oes rhaid, wrth gwrs, i’r rhagdybiad yma fod yn wir iddo fod yn ddifrifol. Y ffaith ei fod yn bodoli o gwbl yn adrodd y cyfan.

Mae’n dangos bod Llywodraeth Cymru, a Gweinidogion Cymru, yn cael eu gweld yn blwyfol ac yn ddialgar gan bobl sydd yn uchel iawn eu parch ym myd cyhoeddus Cymru.

Ond beth sydd â wnelo hwn i gyd â’r amgylchedd?

Yn ystod y tair blynedd diwethaf mae tair elusen amgylcheddol sy’n hysbys iawn i ni i gyd wedi cael rhybuddion gan y Sefydliad Cymreig.

Mewn dwy achos, fe rhybuddiwyd yr elusennau gan Gyfoeth Naturiol Cymru (CNC) na fyddent yn cael unrhyw arian bellach gan CNC petaen nhw’n beirniadu’r sefydliad hwnnw.

Ac yn yr achos arall, Llywodraeth Cymru (neu swyddogion oddi fewn i’r llywodraeth) a roddodd y rhybudd: peidiwch â’n beirniadu neu ni fyddwch yn derbyn arian cyhoeddus gennym.

Tair elusen gwahanol; dau Sefydliad Cymreig: un neges digamsyniol. Neb i drafod methiannau’r Sefydliad Cymreig.

Plwyfol. Dialgar.

A phris y distawrwydd i’w dalu gan ein harian ni i gyd. Ni sy’n talu am i neb feirniadu’r llywodraeth.

Dyma un o’r rhesymau mae bywyd yng Nghymru mor sgleroteg. Prin iawn yw’r lleisiau sy’n codi yn erbyn Llywodraeth Cymru a’i hasiantaethau, tu draw i’r pleidiau gwleidyddol. Dwi’n falch dros ben i weithio i un ohonynt, gyda Chyfeillion y Ddaear.

Mae pobl o bron pob plaid – a heb blaid – yn rhethru ynghylch y Sefydliad Prydeinig. Tŷ’r Arglwyddi anetholedig, diffyg cyfansoddiad Prydain, datganoli annheg neu annigonol, diffyg cyllido… mae’r rhestr yn hirfaith.

Ond ble mae’r lleisiau croch yma pan fydd y Sefydliad Cymreig yn tagu’r drafodaeth gyhoeddus?

Amen, Adam.

Bil Cymru

Mae ambell i berson wedi’i gynhyrfu ynghylch y Bil Cymru (drafft) presennol a gyhoeddwyd ar 20 Hydref 2015.

Mae’r Bil i fod i drosglwyddo pwerau dros feysydd a amlinellwyd yng Nghytundeb Dydd Gŵyl Dewi, oedd ei hun wedi seilio ar gytundeb trawsbleidiol y Comisiwn Silk.

Mae’r Bil yn bwriadu datganoli’r pwerau

for energy generation projects up to, and including, 350 megawatts to Wales

Mae hefyd yn datganoli’r pwer dros

all onshore wind powered generating stations

er, i raddau helaeth, mae’r ychwanegiad hwn yn academaidd; fferm wynt fwyaf Cymru yw Pen-y-Cymoedd, sydd ‘ond’ yn 228 MW.

Ond pam nad ydy’r Bil yn trosglwyddo holl bwerau ynni i Gymru? Wedi’r cwbl, yn yr Alban a Gogledd Iwerddon, nhwthau sy’n gwneud yr holl benderfyniadau ynghylch pwerdai cynhyrchu trydan. Hyd yn oed ar ôl i’r Bil Cymru yma gyrraedd y llyfrau statud, mi fydd pob pwerdy mawr yn dod o dan reolaeth (a mympwy) Gweinidogion San Steffan.

Mae’n werth i ni balu yn ôl yng ngwraidd y cytundeb a luniwyd yn enw Dewi Sant. A fel canlyniad, i argymhellion Silk.

Dyma un dadansoddiad o resymeg – neu ddiffyg rhesymeg – Comisiwn Silk:

“We have concluded that the balance between accountability, clarity, coherence, subsidiarity and effectiveness would be best achieved by increases to the current threshold of 50MW onshore and 1MW offshore. We have also concluded that consenting responsibility for all energy generation projects below 350MW should be devolved to Wales” [8.2.19].

[This conclusion] follows a muddled bit of reasoning, in which the only arguments against devolving full energy consenting powers were:

  • Full devolution would be contrary to the principle of ‘effectiveness’ and would raise problems in terms of security of supply [8.2.13].
  • It would be inefficient for the Welsh Government to take on responsibility for infrequent, complex applications – notably nuclear

The Silk Commission noted that “Current arrangements on energy consents appear to have no rational or principled basis” [8.2.11].

However, Silk’s proposed limit on competence for the National Assembly for Wales has no rational or principled basis.

In fact, the Silk Commission recognises both the arbitrariness of its own recommendation, and the desirability of its remedy: “In changing the threshold, we appreciate that the larger the generation capacity, the greater its contribution to United Kingdom security of supply. Deciding where the cutoff threshold ought to be is not simple, and risks appearing arbitrary – a criticism of the current arrangements that we would want to remedy” [8.2.18].

Thus, Silk is substituting one irrational and unprincipled regime for another. It makes unavoidable the prospect of re-assessing the issue of energy consenting yet again in the near future – which undermines the principle of stability that the Commission was concerned to address.

The Silk Commission’s recommendations on energy:

  • Have no logical or rational basis
  • Are not based on any defined principle and appear to contradict every defined principle the Commission uses to justify its recommendations
  • Appear to be unsupported by any political party in Wales based on previous manifesto commitments and Welsh Government statements

Mae’n werth darllen yr adroddiad cyfan gan Gyfeillion y Ddaear Cymru i ddeall mor llipa a gwael oedd argymhellion Silk yn eu holl ogoniant.

Ond dyma un peth sydd angen ei bwysleisio. Mae fersiwn iaith Saesneg adroddiad Silk yn wahanol i’r fersiwn iaith Gymraeg. Dwi’n tybio bod hwnnw’n deillio o fân newidiadau a ddigwyddodd cyn cyhoeddi’r papur, efallai gan Paul Silk ei hun, er mwyn sicrhau bod pob dim fel ag y dymunodd i fod. Ond cyfieithwyd mo’r cywiriadau munud olaf.

Dyma’r fersiwn Saesneg.

Saesneg

A dyma’r fersiwn Cymraeg.

Cymraeg (1)

Bu cymhellion Silk erioed am fuddiannau Cymru. Anghenion Lloegr yn benodol oedd y flaenoriaeth.

A Lloegr yn benodol felly yw blaenoriaeth Bil Cymru.

Amser i William Graham Gasglu ei Bensiwn?

Mae’r newyddion bellach ar led fod Cronfa Pensiwn Aelodau’r Cynulliad wedi buddsoddi mewn rhai cwmniau amheus iawn. Fe gewch chi weld y rhestr lawn o’r buddsoddiadau fan hyn, ond dyma’r crynodeb:

  • Mae o leiaf £0.8 miliwn wedi’i fuddsoddi mewn cwmniau tanwydd ffosil, gan gynnwys rhai o’r cwmniau sy’n bennaf gyfrifol am newid hinsawdd (a rhai sy wedi bod yn lobio’n ffyrnig yn erbyn mesurau i daclo newid hinsawdd). Maent yn cynnwys 2 o’r 10 cwmniau glo mwyaf y byd, 5 o’r 100 cwmniau olew a nwy yn y byd, ac un cwmni sy’n cynhyrchu olew o dywod tar yn Canada. 
  • Miloedd wedi’u buddsoddi mewn cwmniau sy wedi gweithredu’n unswydd yn erbyn buddiannau Cymru. Mae’r rhain yn cynnwys Burberry a gaeodd ffatri yn y Rhondda yn 2007 a Monsanto, a helpodd greu un o safleoedd mwyaf llygredig y DU: Chwarel Brofiscin, ger Groesfaen (ardal Llantrisant). 
  • Mae £180,000 wedi’i fuddsoddi mewn cwmniau tobaco.
  • Mae mwy na £50,000 wedi’i fuddsoddi mewn cwmniau hapchwarae.
  • Mae’n amhosib olrhain tynged gwerth o leiaf £10 miliwn o fuddsoddiadau, oherwydd maent wedi’u buddsoddi mewn ‘cronfeydd’ nad oes manylion ar eu cyfer.

Nid record balchder o bell ffordd mo’r rhestr hon. A mae’n werth nodi, rhag ofn bod diddordeb â’r Ymddiriedolwyr, bod cronfeydd heb danwyddau ffosil yn rhagori ar gronfeydd sy’n eu cynnwys.

Ond sut gafodd y Cynulliad yn y fath sefyllfa?

Mae’n debyg bod criw o ymddiriedolwyr pensiwn wedi’u dethol o blith y pedair plaid yn y Cynulliad, ynghyd ag aelod o’r cynllun sy’n hawlio’r pensiwn yn barod. Dyma nhw:

  • William Graham (Cadeirydd yr Ymddiriedolwyr)
  • David Melding
  • Jocelyn Davies
  • Mike Hedges
  • Peter Black
  • Gareth Jones (yn hawlio’r pensiwn eisoes)

Arnyn nhw, felly, mae’r cyfrifoldeb o graffu ar y gronfa bensiwn. Ond pa mor awyddus fydde nhw i gymeradwyo rhai o’r buddsoddiadau uchod? Doi i yn ôl at William Graham, ond dwi’n amau nad oedd yr un clem â nhw bod y fath fuddsoddiadau cywilyddus yn bodoli.

Mae’r ymddiriedolwyr yma, yn eu tro, yn cael eu cynghori gan staff o bedwar – gweision sifil (staff Comisiwn y Cynulliad, i fod yn fanwl gywir) sy’n treulio naill ai eu holl amser neu rhannau helaeth ohono yn delio â phensiynau’r Aelodau. Mae ‘na Ysgrifennydd y Cynllun, Pennaeth Pensiynau, Cyfrifydd a Rheolwr Pensiynau.

A mae nhwthau, yn eu tro, yn derbyn adroddiadau gan rheolwyr y cynllun, cwmni o’r enw Baillie Gifford. Yn flynyddol, paratoir adroddiad sy’n dangos perfformiad y buddsoddiadau (dyma’r un diweddaraf). Am y fraint o gomisiynu Baillie Gifford (cwmni Albaneg, gyda llaw), mae trethdalwyr Cymru yn talu bron i £140,000 y flwyddyn.

Mae’n debyg, ers cychwyn y cynllun pensiwn, does neb wedi gwneud yr ymholiadau mwyaf sylfaenol ynghylch tynged y buddsoddiadau. Wedi’r cwbl, gwaith dwy awr oedd gwneud y dadansoddiad yma.

Mae’n debyg hefyd mai dyma yw trefn cymeradwyo’r buddsoddiadau:

  • Mae Baillie Gifford yn rhoi ffigyrau’r buddsoddiadau a’u perfformiad dros y flwyddyn ddiwethaf, yn grynswth (hynny yw, heb unrhyw fanylion am yr union cwmniau a fuddsoddir ynddynt).
  • Mae staff y Cynulliad yn paratoi adroddiad (cut and paste o’r flwyddyn flaenorol o edrych arnynt) sy’n adrodd fod pob dim yn iawn.
  • Mae’r Ymddiriedolwnyr yn darllen yr adroddiad gan gymryd bod y gweision sifil yn gwneud eu gwaith yn drylwyr, yn rhoi tic yn y bocs a mae pawb yn mynd adre’n hapus.

Mae’r broblem sy wedi codi yma yn deillio o safbwynt buddsoddi Baillie Gifford, a diffyg ymdrech gan y gweision sifil. Dyma ddatganiad buddsoddi Baillie Gifford:

“Baillie Gifford considers environmental, social and governance issues when analysing and reviewing a
company, and there is a dedicated Corporate Governance Team who also takes on the share-ownership responsibilities for our clients.

Their approach to the social and environmental aspects of share ownership is based on engagement and dialogue rather than exclusion. Using in-house and external research, they identify key issues relating to their clients’ shareholdings and discuss them with the companies concerned. In this way, they encourage
companies to monitor and address the material social and environmental risks and opportunities facing their businesses. They believe that this process can contribute to the long term value of their clients’ investments”

Yn y byd sydd ohoni, dydy safbwynt Baillie Gifford ddim yn edrych yn un tra egwyddorol. Os mae cwmniau fel y rhai yn yr adroddiad yma wedi llithro trwy’r rhwyd, anodd gweld pa rai fydde’n cael eu dal ganddi.

Beth yw safbwynt buddsoddi’r Cynulliad? Mae’n amhosib dweud, achos mae’r Cynulliad wedi gwrthod cyhoeddi eu Datganiad o Egwyddorion Buddsoddi. Ond mae’n bur debyg na wnaethpwyd unrhyw graffu ar y buddsoddiadau eu hun.

Ah, egwyddorion.

Dyma’r ymateb a gawsom gan Gadeirydd yr Ymddiriedolwyr, William Graham:

“The Trustees have a legal duty to act in the best (financial) interests of Scheme beneficiaries, while the Pensions Regulator, the Government body, responsible for regulating work-based pension schemes in the UK has stated that trustees have a ‘fiduciary duty to choose investments that are in the best financial interests of the scheme members – for example, you must not let your ethical or political convictions get in the way of achieving the best returns for the scheme’...

To improve transparency the Trustees receive regular reports from Baillie Gifford on their Corporate Governance and Socially Responsible Investment policies…

Mae dau beth yn synnu yn y datganiad yma, heblaw am y ffaith ei fod yn gwbl anghywir.

Yn gyntaf, mae William Graham yn honni nad oes dim yn trechu elw. Yn syml, yr hyn mae’n dweud yw pe bydde elw i’w wneud wrth fuddsoddi mewn stociau cwmniau arfau, pornograffi, offer arteithio ac yn y blaen, fydde dim problem ag Ymddiriedolwyr y cynllun. Wedi’r cwbl, os mae cwmni tywod olew, tobaco a gamblo i gyd yn dderbyniol, does ‘na’r un pydew na gaiff ei blymio gan William Graham.

Yn ail, ‘gwella tryloywder’ ydy nod yr Ymddiriedolwyr. Ond oni ddyle cynnwys y gronfa hon fod yn hollol dryloyw i’r sawl sy’n talu’r mwyafrif iddi? Sef ninnau, y trethdalwyr (cyfraniad o odduetu £1.2 miliwn pob blwyddyn). Ddyle’r un gronfa bensiwn fod yn fwy tryloyw na’r un yma.

Ond ‘yn gwbl anghywir’? Sut felly?

Mae Comisiwn y Gyfraith wedi dwys ystyried y problemau a achosir gan y (diffyg) dealltwriaeth o’r term ‘fiduciary duty’. Dyma yw eu casgliadau:

“trustees should take into account factors which are financially material to the performance of an investment. Where trustees think ethical or environmental, social or governance (ESG) issues are financially material they should take them into account.

However, while the pursuit of a financial return should be the predominant concern of pension trustees, the law is sufficiently flexible to allow other, subordinate, concerns to be taken into account. We conclude that the law permits trustees to make investment decisions that are based on non-financial factors, provided that:

  • they have good reason to think that scheme members share the concern; and
  • there is no risk of significant financial detriment to the fund”.

Bu adroddiad Comisiwn y Gyfraith ymddangos yn 2014. A’r gwybodaeth a ddaeth o enau William Graham? Mae’n dyddio o 2007.

Wrth ddweud bod yn “rhaid i’r cynllun beidio ag ystyried ffactorau moesol neu wleidyddol” mae William Graham wedi camarwain pobl Cymru. Ar yr un pryd, mae wedi dangos diffyg cydymdeimlad llwyr â phobl lawr gwlad.

Pôl

 

O safbwynt Ymddiriedolwyr y cynllun pensiwn, efallai ei bod hi’n hen bryd i Mr Graham gasglu ei bensiwn.

Llond Drol o Gelwyddau

Nid ar chwarae bach mae cyhuddo Llywodraeth Cymru o gelwydda, gwyrdroi’r gwirionedd a cham-ddefnyddio data.

Ond nid oes disgrifiad arall am y fath propaganda cywilyddus mae Llywodraeth Cymru yn brysur dosbarthu i gymunedau ledled de Cymru ynghylch eu cynlluniau i adeiladu traffordd newydd i’r de o Gasnewydd.

Beth ddigwyddodd i safonau, i degwch, i’r gwirionedd? Wedi’u taflu i’r neilltu mewn pwl o angerdd i sicrhau bod y neges ‘gywir’ yn cael ei throsglwyddo i’r cyhoedd, doed a ddêl.

Efallai bod Llywodraeth Cymru yn dechrau poeni nad yw’r cyhoedd yn credu bod y fath wariant – ar raddfa heb ei thebyg yn yr oes ddatganoledig – wedi’i gyfiawnhau. Wedi’r cwbl, bydde benthyg £500 miliwn o bunnoedd yn golygu toriadau enbyd mewn meyseydd datganoledig eraill am ddegawdau i ddod, wrth i drethdalwyr Cymru talu yn ôl i’r Trysorlys am ei haelioni.

Digon posib bod Llywodraeth Cymru yn dechrau rhyw banig ar drothwy blwyddyn etholiadol all fod yn anodd i’r Blaid Lafur. Mae’n gwybod fod cefnogaeth i’r cynllun yn isel. Oes yna rai yn y Blaid sy’n poeni’n arw am effaith posib y prosiect amhoblogaidd yma ar rai o’r seddi sydd yn y fantol yn y de? Sut arall esbonio arddangosfeydd yn Abertawe a Chaerfyrddin pell, ill ddau nid nepell o seddi fel Gŵyr, Llanelli a Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, tra bo Port Talbot, Pen-y-Bont a Chastell Nedd (seddi saffach o lawer ac yn nes at y draffordd arfaethedig) i gyd hebddynt?

Ond pa sail sydd i’r honiadau difrifol am gelwydda a cham-ddefnyddio data?

Dwi ddim yn mynd i roi manylion am bob un o’r celwyddau. Ond dyma rai enghreifftiau.

M4 celwyddau

  1. Yn ôl Llywodraeth Cymru, mae 100,000 o gerbydau yn defnyddio’r draffordd bob dydd. Ond, wedi’i gladdu ym mherfeddion dogfen fanylach (t.16), dysgwn mai cyfartaledd y nifer cerbydau ar 5 cymal o’r M4 yw 100,000. 5 cymal? Beth ddigwyddodd i’r chweched cymal? Yr un a grybwyllir mewn graff ar dudalen 5 o’r un ddogfen, sy’n dangos bod 78,000 o gerbydau sy’n defnyddio’r cymal hwnnw. Pe bydde hwnnw wedi ychwanegu at y fformiwla, bydde’r nifer cyfartal ymhell islaw 100,000 – efallai mor isel â 90,000. Ond dydy hynny ddim yn edrych ‘cystal’ â 100,000, nag yw?
  2. Yn ôl Llywodraeth Cymru, bu’r heol 95% yn llawn yn 2014. Iesgob mawr, syndod fe fu unrhywun yn medru symud yn unman! Ond eto ar dudalen 16 o’r ddogfen fanlyach, dysgwn mai ar foreon gwaith yn unig, ar un cymal o’r draffordd yn unig, mewn un cyfeiriad yn unig y cyrhaeddir y ffigwr 95%. Felly ym mhob un man arall ac amser arall mae’r draffordd yn sylweddol llai prysur na 95%. Ond dyw hynny ddim yn ddigon dramatig i Lywodraeth Cymru, sydd am gyfleu’r syniad fod y draffordd yn gwegian dan straen aruthrol.
  3. Yn ôl Llywodraeth Cymru mae oedi ar y draffordd yn costi £78 miliwn pob blwyddyn i’r trueniaid sy’n teithio arni. Och a gwae! Rhaid oes gwneud rhywbeth. Hyd nes y sylweddolir, ar dudalen 17 o’r ddogfen fanlyach, bod y costau yma yn amcangyfrifon am yr hyn all ddigwydd, petai modelau hynod ffaeledig Llywodraeth Cymru a’r DfT yn profi’n gywir, erbyn 2037. Ie, dyna chi, proffwydo 22 mlynedd i’r dyfodol a smalio dyna ydy costau i bobl heddiw.
  4. Yn ôl Llywodraeth Cymru cost y cynllun fydd £1 biliwn. Paid poeni bod y Prif Weinidog wedi mynnu fe fydd y gost “llawer, llawer yn llai” na’r cyfanswm hwnnw. Achos dyma yw’r gwirionedd. Yn 2013 amcangyfrifwyd mai £998 miliwn (t.94) fydde’r gost. Ond bod y gost honno yn eithrio TAW. Braf o fyd lle y gellid bawb anwybyddu y dreth 20% ychwanegol honno! Mae hefyd yn anwybyddu’r costau cynnal a chadw o £613 miliwn, ac eithrio TAW. Yn ddiau fe fydd yr heol hon yn gofalu amdano’i hun! Yn ôl fy nghyfrifianell innau, mae cyfanswm y prosiect felly yn agos iawn at £2 biliwn. Sef dwbl y gost a honnir gan Lywodraeth Cymru.
  5. Os bydd cost y prosiect yn ddwbl yr amcangyfrifau, mae’n anorfod y bydd y buddion economaidd wedi’u haneru. Felly pan mae Llywodraeth Cymru yn honni bod £2 o fuddion i bob £1 o fuddsoddiad, yr hyn mae’n ei olygu yw bod dim budd o fath yn y byd o’r prosiect. Buddsoddwch bunt a chewch chi un yn ôl. Mae’r prosiect yma yn fuddsoddiad tipyn yn unig yn well na stwffio £1 biliwn o dan eich matras.
  6. Yn ôl Llywodraeth Cymru fe fydd mwy na 6,500 o swyddi yn cael eu creu gan y prosiect. A digon gwir, ar dudalen 17 o’r ddogfen fanylach, ceir y ffynhonell gadarn hon: EALI, Tabl 9.2, M4 CaN WelTAG Stage 1 & 2 Report (Gorffennaf 2014). Pwy fyse’n amau hynny? Wel, minnau am un. Ac i mawr rhyddhad i chi, ddarllenwyr, dwi wedi tyrchu yn y ddogfen honno. A nid yn Nhabl 9.2 y down ni o hyd i’r ffigwr yma, ond yn Nhabl 6.22 (t.150). A choeliwch chi ddim, ond senario ‘uchel’ o swyddi newydd ydy 6,750. Senario canolig ydy 2,800 (senario isel, gyda llaw, yw 750 o swyddi newydd).

Tro ar ôl tro ar ôl tro, llond drol o gelwyddau gan Lywodraeth Cymru. Wedi’u dewis yn fwriadol, yn unswydd i’n perswadio ni, y cyhoedd, mai prosiect teilwng ydy hwn.

Dwi wedi anfon ymholiad Rhyddid Gwybodaeth i ddarganfod:

  • Y sawl a gymeradwyodd y dewis o ffigyrau yma
  • Y sawl a gymeradwyodd y ddogfen derfynol
  • A oedd â’r Gweinidog fewnbwn i’r ffigyrau
  • Pob gohebiaeth parthed y ffigyrau yma

Dwi’n siwr fe fydd y canlyniadau o ddiddordeb i ni i gyd. Wedi’r cyfan, mae Côd y Gwasanaeth Sifil yn gosod disgwyliadau, gan gynnwys:

  • Gonestrwydd: bod yn onest ac yn agored (mae’n rhaid i chi beidio â chamarwain)
  • Gwrthrychedd: seilio’ch cyngor a’ch penderfyniadau ar ddadansoddiadau trylwyr o’r dystiolaeth (mae’n rhaid i chi beidio ag anwybyddu ffeithiau ‘anghyfleus’)

Mi oeddwn i’n gobeithio y bydde Llywodraeth Cymru yn sylweddoli eu camgymeriadau, ac, o dan y Côd, “Cywiro unrhyw camweddau cyn gynted ag y bo modd”. Ond dwi’n amau ymateb Llywodraeth Cymru fydd i wadu unrhyw gamweddau, celwyddau, gwyrdroi’r gwirionedd a cham-ddefnyddio data.

Felly dwi’n gobeithio y bydd Asiantaeth Safonau Hysbysebiadau yn dod i gasgliad gwrthrychol am y mater yma.

Cylchffordd Rasio Blaenau Gwent – Beth Sydd  ChNC i’w Guddio?

Oes rhagor o gyfrinachau i ddod o du Cyfoeth Naturiol Cymru?

Dwi wedi chwilota ym mhob agenda, a chofnodion pob cyfarfod Bwrdd Cyfoeth Naturiol Cymru. Does ‘na ddim sôn am Cylchffordd Rasio Blaenau Gwent. A hwn, er yr holl broblemau amlwg mae safbwynt Cyfoeth Naturiol Cymru wedi achosi i’w hun. Os byddwch yn chwilio am drafodaeth ar lefel Bwrdd y sefydliad, byddwch yn dod i’r casgliad mai pwnc ymylol, dibwys ydy’r Cylchffordd.

Ond nid dyna’r gwirionedd. Oherwydd er nad oes ‘na’r un sôn am y datblygiad dadleuol hwn ar gyfyl cofnodion cyfarfodydd Bwrdd Cyfoeth Naturiol Cymru, dydy hynny ddim yn gyfystyr â diffyg trafodaeth.

Oherwydd mae papur tair tudalen yn bodoli, sydd wedi’i ddisgrifio fel papur “to the Board: Circuit of Wales update 2 September 2013”.

Mae’r papur yma yn ddadlennol. Mae’n disgrifio:

Background… the scheme brings with it significant environmental impact relevant to NRW’s remit.

Loss of peat soils and climate change impact. The proposal would result in the significant disturbance / loss of peat and peaty soils (potentially over 700,000 cubic metres)…  This loss of peat has implications for carbon sequestration, releases of carbon dioxide to the atmosphere and ecosystem goods and services such as water retention and filtering. On current available information, the proposed payback time of carbon mitigation measures is up to 89 years.

Landscape. NRW considers that the impacts up the Brecon Beacons National Park have been under estimated and not addressed at the outline stage. The Environmental Statement acknowledges that 3 viewpoints within the BBNP would experience a significant effect on visual amenity, as well as the tranquillity aspects of the National Park and noise for residents.

Biodiversity loss. The proposal would result in the loss of over 230 ha of Biodiversity habitat including priority Biodiversity Action Plan habitats. To compensate for the loss of habitats, mitigation land has been identified on an area of c250ha of moorland adjoining the application site. It is proposed that this area be managed to improve the quality of existing habitat. This was offered prior to the determination by Blaenau Gwent but considered insufficient by NRW since it did not adequately compensate for the direct loss of habitat.

Loss of watercourses. All the existing watercourses within the main development footprint would be lost or culverted. The applicant was asked to make provision to seek to avoid/mitigate or compensate for the loss of watercourse and seasonal ponds, including assurances for the long term protection and maintenance of the existing watercourses/seasons ponds and the landscape around them. To date no direct mitigation or compensatory measures have been considered either on or off site for the loss of watercourses.

Groundwater.  Details of the level of groundwater have not been provided in the ES or its addendum. NRW objected due to lack of information and stated that this information should be provided and assessed prior to determination of the application. This information is required to assess the impact of a proposed petrol filling station and location of associated fuel tanks. The application site impinges on on a local potable water supply catchment and Dwr Cymru have raised concerns of the risk that the proposed development would bring to the contamination of drinking water supplies.

Common land. The 340 hectares of the proposal would be de-registered as Common Land. NRW is concerned that the future implications for future grazing on the adjacent areas of the common have not been fully considered, in particular the implications for future grazing on the heath communities that form part of the Mynydd Llangatwg Special Area of Conservation.

Dim byd syfrdanol am hynny; fel y mae’r papur ei hun yn amlygu, mae Cylchffordd Rasio Blaenau Gwent yn:

“tynnu sylw cyfryngau lleol a chenedlaethol. Mae CNC yn rhoi gwybodaeth i’r cyfryngau ond yn gyffredinol wedi gwrthod cyfweliadau”

Ond y ffaith yw bod yr holl broblemau a nodir uchod yn cael eu rhestru ar ôl i Gyfoeth Naturiol Cymru ddweud wrth y Gweinidog nad oedd angen galw’r cais i mewn am ystyriaeth Weinidogol. Hynny yw, bod yr “effeithiau amgylcheddol sylweddol” yma i gyd o bwys lleol yn unig.

Ydy bygythiad posib i ddŵr yfed yn fater o bwys lleol yn unig? Beth am yr effaith sŵn a restrir fel problem i ymwelwyr i’r Parc Cenedlaethol? Ac effeithiau hinsawdd sylweddol fydd ond yn cael eu had-dalu ar ôl 89 o flynyddoedd?

Unwaith eto, mae’n rhaid gofyn cwestiynau am agwedd Cyfoeth Naturiol Cymru tua’r broses yma. Oedd ymyrraeth y Gweinidog wedi darbwyllo ar uwch-swyddogion y sefydliad fel eu bod yn teimlo bod yn rhaid iddynt beidio rhwystro’r datblygiad? Emyr Roberts a Graham Hillier yw’r rhai i wybod, tybiwn i.

Gan bod y pwnc yma mor ddadleuol, ac o bwys lleol a chenedlaethol, base dyn yn disgwyl i Gyfoeth Naturiol Cymru arddel tryloywder i sicrhau bod pob dim yn agored i’w graffu.

Ond pam felly nad oes yr un cyfeiriad at y papur yma yn y cofnodion na’r agendau i gyfarfodydd y Bwrdd ar 4 Medi 2013 (na chyfarfod y Bwrdd ar 16 Hydref 2013)? Ai dyma’r unig achos erioed i’r’ Bwrdd trafod y Cylchffordd Rasio? Beth sydd â Chyfoeth Naturiol Cymru i guddio?

Tra ydym ni’n sôn ddiffyg tryloywder, pam nad ydy Cyfoeth Naturiol Cymru yn cyhoeddi’r papurau a ddateglir o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth yn yr un man ag y mae’n rhestri’r ceisiadau eu hun? Pam bod angen i rywun anfon ebost “at atiteam@naturalresourceswales.gov.uk gan ddyfynnu’r rhif cyfeirnod ATI” er mwyn cael gafael ar y gwybodaeth

A pham, os mae’r sefydliad wedi’i ymrwymo i dryloywder, mai nhwthau sy’n penderfynu pa dogfennau i’w cyhoeddi a pha rhai i gadw iddynt hwythau?:

Dylid nodi nad yw’r cofnod datgeliadau yn rhestru popeth a ryddhawyd o dan y Ddeddfwriaeth Mynediad at Wybodaeth. Mae’r meini prawf ar gyfer datgelu ymatebion yn cynnwys

  • budd sylweddol i’r cyhoedd
  • dangos gweithdrefnau mewnol
  • dangos sut mae arian cyhoeddus wedi cael ei wario

Pwy yw’r corpws  gorau i farnu os oes ‘na budd sylweddol i’r cyhoedd? Y sawl sydd o dan y chwyddwydr neu’r cyhoedd ei hun?

Oes rhaid i ni gymryd bod Peter M yn gywir pan ddywedodd bod ag Emyr:

[p]aranoia ynghylch gwneud pethau yn gyhoeddus, FoIs ayyb